Şanghay Ekspresi (Josef von Sternberg, 1932)

Sternberg'in Şanghay Ekspresi üzerine: Dietrich, ışık ve görselliğin anlatıya üstünlüğü.

Josef von Sternberg’in Şanghay Ekspresi‘i, Marlene Dietrich’in yüzünü bir manzaraya dönüştüren o eşsiz ışık çalışmasıyla anılır. “Şanghay Lily” olarak Dietrich, klasik Hollywood’un en gizemli kadın figürlerinden biridir; ama filmin asıl kahramanı, Sternberg’in kompozisyonudur. Duman, tül, gölge ve ışık — her kare bir ressamın tuvali gibi tasarlanmıştır.

Bir tren yolculuğu boyunca gelişen hikâye, iç savaşın parçaladığı Çin’de geçer; ama coğrafya gerçekçi değil, tümüyle stüdyoda kurulmuş bir düş dünyasıdır. Sternberg gerçekliği umursamaz; onun derdi arzunun ve ihanetin atmosferini yaratmaktır. Dietrich’in “It took more than one man to change my name to Shanghai Lily” repliği, bütün bir kadın imgesini tek cümlede özetler.

Film, görselliğin anlatıdan üstün olabileceğini savunan bir sinema anlayışının zirvesidir. Şanghay Ekspresi, hikâyeyi değil, bakışı merkeze alır; yüzü, ışığı ve arzuyu sinemanın asıl konusu hâline getirir.

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir