Sergei Eisenstein, sinemanın gücünün kurguda (montaj) yattığını kuramsallaştıran ve uygulayan Sovyet ustasıdır. Potemkin Zırhlısı‘nın Odessa Merdivenleri sahnesi, çarpışan görüntülerin seyircide nasıl bir duygusal ve düşünsel patlama yaratabileceğinin sinema tarihindeki en ünlü kanıtıdır.
Eisenstein için montaj yalnızca sahneleri birbirine bağlamak değildi; iki görüntünün çarpışmasından yeni bir anlam —bir “diyalektik sıçrama”— doğuyordu. “Çekim kavramları” (intellectual montage) kuramıyla, sinemayı bir düşünme ve ideoloji aracı olarak gördü. Ekim ve Korkunç İvan bu kuramın görkemli uygulamalarıdır.
Stalin döneminin baskıları altında birçok projesi engellendi. Yine de Eisenstein’ın kurgu kuramı, sinema eğitiminin temel taşı oldu; reklamdan klibe, aksiyon sinemasından deneysel filme kadar her yeri etkiledi. O, sinemanın gramerini yazan kurucu düşünürlerden biridir.