Sinemada Zaman: Hareket-İmge ve Zaman-İmge

Fransız filozof Gilles Deleuze, iki ciltlik Sinema kitabında, sinema tarihini “hareket-imge” ve “zaman-imge” olarak iki büyük döneme ayırdı. Klasik sinema (hareket-imge), olayları neden-sonuç zinciriyle, eyleme dayalı bir mantıkla anlatıyordu: Karakter algılar, hisseder ve harekete geçer.

İkinci Dünya Savaşı sonrası, özellikle İtalyan Yeni Gerçekçiliği ve modern sanat sinemasıyla, “zaman-imge” doğdu. Artık eylem değil, saf zamanın kendisi ön plandaydı: Kararsız kahramanlar, boş anlar, dolaşan kameralar. Zaman, olayların arkasındaki bir arka plan olmaktan çıkıp doğrudan görünür hâle geldi.

Deleuze için Ozu, Antonioni, Resnais ve Tarkovski gibi yönetmenler, zamanı doğrudan gösteren “zaman-imge”nin ustalarıydı. Onun kuramı, sinemayı bir düşünme biçimi —hatta bir felsefe— olarak ele almanın en etkili örneklerinden biridir. Sinema, zamanı deneyimleten tek sanattır.

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir